ئەحمەد ئەسكەندەری...كورد بەغدای بەهێزكرد و ئەوانیش كورد بێهێز دەكەن
ئەحمەد ئەسكەندەری: لە راستیدا ئەو سەردانەی سەرۆكی هەرێم دەبوایە پێشتر بكرایە، سەركردایەتی سیاسی كوردستان دەبوو لەساڵی 2003دا سەردانی شاری كەركوكیان بكردایە، ئەو پەرچەكردارەی ئەمڕۆ لەدژی ماددەی 24 دەكرێت، دەبوایە ئەوكات لەسەردەمی ماددەی 58 و دواتر 140دا بكرایە و رێگە نەدرایە بەمجۆرە دوابخرێت، سەركردایەتی سیاسی كورد دەركی ئەو راستییە دەكات كە دەبوایە ئەوەی ئێستا دەیكەن ئەوكات بیانكردایە، ئەم سەردانە بەدیوێكدا قەرەبووكردنەوەی ئەو هەڵەیە كە لە رابردوو روویدا. لە راستیدا سەردانەكە چەند ئاراستەیەكی هەیە، لەوانەش ئەوەیە پەیام بەخەڵكی كوردستان و دەرەوەش بدەن. كە كەركوك لەلای سەركردایەتی سیاسی كورد گرنگی تایبەتی خۆی هەیە و بە ئاسانی دەستبەرداری نابن، هاوكات ئەمە جۆرێك لە پشتیوانییە بۆ ئەو ناڕەزایەتییەی كە خەڵكی كوردستان لە دژی ئەو یاسایەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەریانبڕی.
نامق ههورامی :: ئایا ئەو بڕیارەی ئەنجومەنی نوێنەران پێچەوانەی تەوافقی سیاسی نەبوو؟
ئەحمەد ئەسكەندەری: بەداخەوە لە كاتێكدا كورد بە دەسەڵات بوو، لایەنە شیعی و سوننییەكان پێویستیان بە كورد هەبوو لە سەقامگیركردنی بارودۆخەكە لە عێراق، تا بتوانێت جێپێی خۆیان لە بەغدا قایم بكەنەوە و حكومەت بهێننەوە سەر سكە، لەو كاتەدا كورد زۆر لە خۆی زیاتر چووە پێشەوە و زۆر كۆمەكی دامەزراندنەوەی عێراقی كرد، بەبێ هیچ مەرج و داوایەك بە تایبەت لەسەر مەسەلەی كەركوك و مەسەلەی نەوت و خواستەكانی دیكەی گەلی كورد. بەداخەوە یان هیچ گەرەنتییەكیان وەرنەگرت، یان ئەوەبوو گەرەنییەكان تەنیا بە قسەبوو.چاودێرانی ناوخۆ و دەرەوە بەلایانەوە سەیر بوو، كە بینییان ئەوانەی دەنگیان بە ماددەی 24 دا ئەو لایەنانە بوون كە بەناو دۆست و هاوپەیمانی لایەنی كوردی بوون، كاتێك نوێنەرانی ئەمانە دەهاتن بۆ كوردستان، پێشوازی گەرمیان لێدەكرا و باسی هاوپەیمانێتی دوو قۆڵییان دەكرد. كەچی دەركەوت ئەو دۆستایەتییە یەك لایەنە تەنیا هی كورد بوو بەرامبەر بەوان و ئەوان نەك دۆستی كورد نەبوون بگرە لەخانەی نەیارانیشدا خۆیان نیشاندا.
نامق ههورامی : رایەك هەیە دەلێت كورد سەركردەو باشترین كادیرەكانی ناردووەتە بەغدا كەچی هێشتا ئەو گۆڵانەشی لێدەكرێت، ئەمە چۆن دەبینی؟
ئەحمەد ئەسكەندەری: ئەوەی مایەی سەرنجە لە كاتێكدا گۆڵی لەو جۆرە لە كورد دەكرێت هێزێكی گەورەی وەك سەرۆك كۆمار و جێگری سەرۆك وەزیران و جێگری پەرلەمان و وەزیری دەرەوە و چەندین پەرلەمانتار و وەزیر لە بەغدایە، ئایا ئەگەر سەرۆك كۆمار كەسێكی دیاری وەك مام جەلالە یان وەزیری دەرەوەی عێراق كە كوردە، ئەمانە ئەگەر لەو پۆستانە نەبوونایە یان نەمێنن، (كە عەرەبەكان كار بۆ ئەوە دەكەن) ئایا چیتر بە كورد دەكەن؟ دڵنیام ئەگەر دەسەڵاتیان وەك جاران هەبێت و خۆیان رێكبخەنەوە گورزی گەورەتر ئامادە دەكەن، وەك گوتم كورد زیاتر لەوەی كەپێویست بوو بیكات، كردی. ئەمە بەتەنها لەگەڵ بەغدا نییە، ئەگەر سەرنجی پەیوەندی كوردو ئەمەریكییەكان بدەین جێگەی نیگەرانییە كورد لە بەرامبەر ئەمریكییەكاندا وەك دۆڕاو دێتە پێش چاو، وەك دەبینین بەردەوام ئەمریكییەكان ئەمر لەسەر كوردەكان دەكەن، كە دەبێت داواكاری وایان نەبێت بارودۆخەكە تێك بدات.
نامق ههورامی :: لە كۆی ئەم لێكدانەوەیەدا تاچەند گەشبینی بەمجۆرە كەركوك بگەڕێتەوە سەر هەرێمی كوردستان؟
ئەحمەد ئەسكەندەری: لە كۆی ئەم شتانەی باسمان كرد، وایلێدێت مەسەلەی كەركوك و گەڕانەوەی بۆ سەر هەرێمی كوردستان دوورتر بكەوێتەوە و ئەوەی كە هەیە تەنیا دروشمە و ماددەی 140 دەبوو كە لە 31 /12 /2007 جێبەجێ بكرێت، كەچی نەكرا و لە 2009شدا جێبەجێ ناكرێت و وەك مەسەلەیەكی چارەسەر نەكراو لەعێراقدا دەمێنێتەوە. بەو بارودۆخەی كە ئێستا لە نێوان ئەمریكا و وڵاتانی دراوسێدا هەیە، وەك ئێران و توركیا و سوریا، لەوەناچێت بارودۆخەكە رۆشنایی تێدا بێت، چونكە ئەمریكا خەریكی بەخشینی ئیمتیازە بەو وڵاتانە، توركیا و ئێران لەو وڵاتانەن كە ئەمریكا دەزانێت لە توانایاندا هەیە بارودۆخەكە ئاڵۆزتر بكەن و هەردوو لایان دژی ماددەی 140ن، بۆیە ئەمریكاش هەوڵدەدات لەسەر حیسابی كورد دڵنەواییان بكات.
ئەو شەڕەی ئێستا لە گورجستان دەستی پێكردووە پڕیشكێكیشی دەگاتە ئێمە، سازشێك لەسەر گورجستان دەكرێت لەگەڵ روسیا، ئەمریكا ناچارە پێ لە هەندێ شتی كورد دەنێت هەتا ئەوان رازی بكات، پێموایە ئەو سازشەش لەسەر كەركوك بكرێت
